همزمان با شتاب گرفتن روند عادیسازی روابط و تلاش اسرائیل برای خنثیسازی تهدید یمن، صنعا نقش محوری خود را در شکلدهی به توازن قدرت در غرب آسیا تثبیت میکند. از زمان عملیات طوفانالاقصی در اکتبر ۲۰۲۳، نیروهای مسلح یمن همسو با انصارالله، دریای سرخ را به یک نقطۀ فشار علیه تلآویو و واشنگتن تبدیل کرده و با گسترش عملیات خود به دریای مدیترانه، منافع اسرائیل و ایالات متحده را مختل ساختهاند.
ناکامی ایالات متحده در از هم پاشیدن جبهۀ حمایتی یمن، به توافقی موقت با صنعا برای توقف حملات علیه داراییهای آمریکایی منجر شد، در حالی که محاصرۀ دریایی کشتیهای اسرائیلی توسط یمن و حملات به داخل سرزمینهای اشغالی ادامه یافت. این شکست، طرفهای نگران را بر آن داشت تا راهبرد جدیدی را برای نفوذ به جبهۀ یمن با ابعاد نظامی، امنیتی و اطلاعاتی حسابنشده اتخاذ کنند و یمن را به صحنۀ تعیینکنندهای در بازترسیم نقشههای قدرت منطقهای بدل سازند.
آماده برای خیانت
این کارزار که امارات متحدۀ عربی معمار اصلی آن است، از روند عادیسازی روابط هم بهعنوان پوشش و هم بهعنوان مجرایی برای نفوذ اسرائیل بهره میبرد. جناحهای وابسته به امارات که برجستهترین آنها «شورای انتقالی جنوب» (STC) تحت حمایت این کشور است، با این دستور کار همسو شدهاند. عیدروس الزبیدی، رهبر این شورا، آشکارا به تلآویو نزدیک شده و در ازای حمایت از جدایی جنوب، پیشنهاد عادیسازی روابط را داده است.
گزارشهای رسانههای اسرائیلی از دست داشتن ابوظبی در ترور مقامات بلندپایه صنعا، از جمله ترور احمد الرحوی، نخستوزیر یمن، در ۱۰ سپتامبر و تلاش نافرجام برای ترور محمد عبدالکریم الغماری، رئیس ستاد کل ارتش، در ژوئن ۲۰۲۵ پرده برداشتهاند.
به نقل از کردل، الزبیدی در محافل خصوصی، آمادگی خود را برای عادیسازی روابط در صورت چراغ سبز واشنگتن ابراز کرده است. به نظر میرسد این چراغ سبز در حال روشن شدن است؛ نشستهای مشترک، بازدید هیئتها و کارزارهای رسانهای از سوی چهرههای همسو با شورای انتقالی جنوب، در حال علنی کردن هماهنگی آشکار با اسرائیل است.
این پویایی در ژوئیه ۲۰۲۵، زمانی که هیئتی از «مجمع خاورمیانه» شامل جاناتان اسپایر، روزنامهنگار بریتانیایی-اسرائیلی و مایکل روبین، پژوهشگر آمریکایی، از عدن، پایتخت موقت دولت مورد حمایت عربستان و به رسمیت شناختهشدۀ بینالمللی، بازدید کردند، تجسم یافت. این هیئت با محسن الدعیری، وزیر دفاع دولت عدن و همچنین رهبران شورای انتقالی جنوب، از جمله رئیس اطلاعات این شورا، دیدار کرد. روزنامۀ «جروزالم پست» تأیید کرد که این دیدارها، آمادگی شورا را برای اقدام نظامی در تنگه بابالمندب به محض کسب موافقت غرب و با حمایت مالی و نظامی آن، آشکار ساخته است.
به موازات آن، یک کارزار رسانهای برای عادیسازی روابط به رهبری روزنامهنگاران وفادار به شورای انتقالی جنوب، بهویژه مانا سلیمان، در شبکۀ «i24» خواستار تشدید حملات علیه نیروهای انصارالله شد.
فعالیت نظامی امارات و اسرائیل
بین سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵، امارات با حمایت اسرائیل حضور خود را در سراسر جنوب یمن تثبیت کرده است. تصاویر ماهوارهای، ساخت پایگاههای هوایی پیشرفته، سکوهای اطلاعاتی و مراکز لجستیکی در جزایر شبوه، سقطری، زقر و عبدالکوری را تأیید میکند.
کردل گزارش کرده است که اقدامات امارات در سواحل جنوبی و جزایر استراتژیک، در میدان عمل آشکار شده و خطرات متعددی را ایجاد میکند؛ مهمتر از همه، بیثباتسازی داخل یمن و تبدیل این جزایر به سکوهای اطلاعاتی و لجستیکی که از خلیج عدن تا دریای سرخ و با عبور از بابالمندب امتداد مییابد.
این فعالیتها با حضور افسران اسرائیلی در میدان انجام میشود، در حالی که امارات از رادارها و تجهیزات نظامی برای نظارت بر نیروهای یمنی و کنترل تحرکات دریایی استفاده میکند و دو طرف عملیات خود را از طریق «گوی بلورین»(یک پلتفرم تبادل اطلاعات مشترک امارات و اسرائیل) هماهنگ میکنند. این جزایر به سکوهای یکپارچهای تبدیل شدهاند که شامل زیرساختهای نظامی، اطلاعاتی و اقتصادی است و آنها را به دروازهای برای تسلط بر خطوط دریایی و کنترل مسیرهای کشتیرانی بین آسیا و آفریقا تبدیل میکند. در قلب تنگۀ بابالمندب، شریانی حیاتی برای تجارت جهانی و انتقال انرژی، جزایر مایون و زقر بهعنوان نقاط استراتژیک کلیدی برجسته هستند.
پس از اکتبر ۲۰۲۳، امارات با حمایت مستقیم اسرائیل حضور خود را در جزیرۀ مایون تقویت کرد، یک باند فرودگاه به طول ۱.۸۵ کیلومتر را بازسازی نمود و اکنون میزبان سامانههای راداری تحت مدیریت اسرائیل، باتریهای پاتریوت، آشیانههای پهپاد و پستهای دیدهبانی دریایی است. جزیرۀ مایون به یک مرکز نظامی دائمی و یک ایستگاه مخفی برای ترانزیت و نگهداری کشتیهای تجاری و جنگی تبدیل شده است. هزینههای عملیاتی کشتیهای تجاری و نظامی که از این گلوگاه عبور میکنند که گزارش شده بین ۸۰ هزار تا ۲۰۰ هزار دلار است، از طریق حسابهای اماراتی در دبی منتقل میشود و کاملاً از نظارت یمن یا نهادهای بینالمللی خارج است.
شرکتهای تخصصی مانند گروه اطلاعاتی «جینز» که سامانههای پیشرفته نظارت و رهگیری از شرکتهای اسرائیلی را نصب کردهاند، در این همکاری دیده میشوند.
جزیرۀ زقر که تنها ۷۵ کیلومتر از حدیده و ۲۱۰ کیلومتر از صنعا فاصله دارد، به یک مرکز عملیات مشترک اسرائیلی-آمریکایی-اماراتی تبدیل شده است. تا اوایل سال ۲۰۲۵، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در این مرکز ادغام شد و «یگان ۴۰۰»(نیرویی اماراتی که به بهانۀ مبارزه با تروریسم آموزش دیده بود) برای سرکوب نفوذ صنعا فعال شد. سامانههای نظارت، رهگیری و هماهنگی پهپادها اکنون نقش این جزیره را در جنگ ضدیمنی تثبیت کردهاند.
تا سپتامبر ۲۰۲۵، تصاویر ماهوارهای گسترش تأسیسات، از جمله اتاقهای عملیات و ارتباطات متصل به ماهواره را نشان داد که این جزیره را به یک سکوی نظارت و نگهداری کشتی مجهز به سامانههای رهگیری و نظارت الکترونیکی اسرائیلی تبدیل کرده است.
مجمعالجزایر سقطری یک نقطۀ استراتژیک است که امکان کنترل بر دریای عرب، خلیج عدن، جنوب دریای سرخ، شمال اقیانوس هند، جنوب شبهجزیرۀ عربستان و شاخ آفریقا را فراهم میآورد. جزایر عبدالکوری و سمحه به سکوهای پرتاب پهپاد و سامانههای دریایی تبدیل شدهاند. امارات تحت بهانههای بشردوستانه، از هلالاحمر امارات برای ساخت بازداشتگاهها، پستهای اطلاعاتی و اسکلههای خصوصی استفاده میکند.
شبوه، استانی غنی از نفت که جنوب یمن را به داخل کشور متصل میکند، اکنون میزبان دو باند فرودگاه ساختهشده توسط امارات، شبکههای تونل و مراکز آموزش پهپاد است. مزدوران کلمبیایی که با مبلغ ۳,۵۹۰ دلار به ازای هر نفر استخدام شدهاند، برای آموزش جناحهای محلی مستقر شدهاند. در جبهۀ داخلی، شبوه به یک مقصد استراتژیک تبدیل شده است. موقعیت آن که جنوب را به شمال متصل میکند و یک خروجی شرقی بهسمت حضرموت و المهره به آن میدهد و نزدیکیاش به ابین، البیضاء و مأرب، آن را به یک هدف محوری در محاسبات منطقهای تبدیل کرده است. در شمال غربی محوطه فرودگاه عتق، پناهگاهها و اتاقهای کنترل پهپاد ساخته شده که به اسکان، جلسات، آموزش و ذخیرهسازی مهمات اختصاص یافته و ماهیت دائمی این ساختار نظامی را تکمیل میکند.
به گفتۀ منابع خبرگزاری کردل، تیمهای مشترک آمریکایی-اسرائیلی بهطور مکرر از خطوط مقدم در استانهای تحت کنترل ائتلاف بازدید میکنند تا اطلاعات جمعآوری کرده و نیازها را ارزیابی نمایند و با وعدۀ حمایت مالی، لجستیکی و تسلیحاتی، جناحهایی را که قادر به گشودن یک جبهۀ داخلی برای مهار تواناییهای نظامی صنعا هستند، بسیج کنند.
ریاض به معرکه میپیوندد
رقابت بین شرکای ائتلاف ضدصنعا، یعنی ریاض و ابوظبی، نیز در سراسر جبهه شرقی یمن، بهویژه در المهره، تشدید شده است. در حالی که امارات حضور خود را در سقطری تثبیت کرده و به دنبال کنترل جمعیتی از طریق ابزارهای نظامی، اقتصادی و فرهنگی است، عربستان سعودی در المهره تحت پوشش مبارزه با قاچاق، با استقرار شبهنظامیان همسو با سلفیها و ساخت پایگاهها، در حال گسترش نفوذ خود بر این کریدور حیاتی است.
در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵، عربستان سعودی با همکاری بریتانیا، یک اجلاس امنیت دریایی را میزبانی کرد و از ائتلافی برای «حفاظت از ناوبری» در دریای سرخ رونمایی نمود. «مشارکت امنیت دریایی بینالمللی یمن» شاهد حضور بیش از ۳۵ کشور، از جمله ایالات متحده بود. در واقع، هدف این جبهه، برچیدن محاصرۀ یمن بر کشتیرانی اسرائیل است. ریاض ۴ میلیون دلار برای تسلیح و آموزش گارد ساحلی یمن برای این مأموریت تعهد کرد. در پاسخ، سید عبدالملک الحوثی، رهبر انصارالله، به سعودیها در مورد هرگونه دخالت با اسرائیل هشدار داد و تأکید کرد که هر کسی که در حمایت از کشتیهای اسرائیلی یا حمله به یمن دست داشته باشد، «در چارچوب موضع ما علیه خود دشمن اسرائیلی، با او مقابله خواهد شد.» سید عبدالملک با خطاب مستقیم به رهبری پادشاهی سعودی اعلام کرد: «شما قادر نخواهید بود از کشتیهای دشمن اسرائیلی در دریای سرخ محافظت کنید… این ننگی بر شماست و در عین حال، موفق نخواهید شد».
جنگ اسرائیل در غزه ناخواسته یمن را به یک محور مرکزی در ژئوپلیتیک منطقهای ارتقا داده است. محور مقاومت خطوط مقدم خود را از شام تا دریای عرب گسترش داده است. تلآویو اکنون با حمایت امارات و عربستان، بر روی عادیسازی روابط و خرابکاری داخلی برای به حاشیه راندن صنعا شرطبندی میکند. با این حال، تواناییهای بازدارندگی رو به رشد یمن نشان میدهد که جنگ برای بابالمندب هنوز به پایان نرسیده است.
آیا نیاز به تهیه نسخه چاپی مجلات دارید؟
شما میتوانید با خرید اشتراک به نسخه چاپی مجلات ما دسترسی داشته باشید.
