تصمیم دونالد ترامپ برای سپردن نقشی کلیدی در نظارت بر غزه به تونی بلر، با مخالفتهایی از سوی برخی کشورهای عربی و مسلمان مواجه شده است. این امر، چالشهای پیش روی طرحهای تحت حمایت آمریکا برای مدیریت این باریکه پس از پایان جنگ را برجسته میسازد.
سه دیپلمات به روزنامۀ «فایننشال تایمز» گفتهاند که برخی دولتهای عربی و مسلمان به دلیل حمایت بلر از تهاجم به رهبری آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳، نسبت به برنامههایی که شامل حضور او در «هیئت صلح» برای نظارت بر دوران گذار پس از جنگ در این باریکۀ ویرانشده میشود، ابراز نگرانی کردهاند. این دیپلماتها همچنین به نگرانیهایی اشاره کردند مبنی بر اینکه طرحهای اولیۀ نخستوزیر پیشین بریتانیا، نقش فلسطینیان را در ادارۀ غزه به حاشیه میراند.
کشورهایی که ترامپ در مورد آیندۀ غزه با آنها مشورت کرده است، شامل عربستان سعودی، امارات متحدۀ عربی، مصر، اردن، قطر، ترکیه و اندونزی میشوند. این دیپلماتها به دلیل حساسیت موضوع، از ذکر نام کشورهایی که با انتصاب بلر مخالف بودند، خودداری کردند.
یک دیپلمات عرب گفت: «برخی کشورها به دلیل دیدگاه یا گذشتۀ او، با وی مشکل دارند. دیگران فکر میکنند که مقاومتی از سوی فلسطینیان در برابر او وجود خواهد داشت و بنابراین او میتواند روند توافق را کند کرده یا برای آن مشکلاتی ایجاد کند.»
دیپلمات دیگری افزود: «شهرت بلر و نقش او در عراق، به طور کلی منفی تلقی میشود. بنابراین همه چیز به این بستگی دارد که اوضاع چگونه شکل خواهد گرفت.» او با اشاره به گروه کشورهای با اکثریت مسلمان و عرب، اضافه کرد: «در حال حاضر یک سازوکار عربی-اسلامی برای بحث دربارۀ مواضع وجود دارد، و در جریان این رایزنیها، برخی واکنشهای منفی مشاهده شد.»
دیپلمات سوم گفت که بلر «با نخبگان، به ویژه در خلیج فارس روابط خوبی دارد. اما در سطح مردمی، این برای غزه بسیار بد است، زیرا از روز اول اگر این فرمول حکمرانی را برقرار کنید و مشکلاتی پدیدار شود، مردم بلر را هدف قرار داده و خواهند گفت او بریتانیایی است، مانند یک قدرت استعماری عمل میکند و همۀ این چیزها.» او افزود: «این مأموریت بسیار دشواری است و ممکن است شکست بخورد، پس چرا کسی را در این جایگاه قرار دهیم که آن را دشوارتر کند؟»
جزئیات طرح ترامپ
بلر که پس از ترک داونینگ استریت در سال ۲۰۰۷ به عنوان فرستادۀ خاورمیانه خدمت میکرد، تنها فردی است که در طرح ۲۰ مادهای ترامپ برای پایان دادن به جنگ دو ساله میان اسرائیل و حماس، به عنوان عضو این هیئت نام برده شده است. طرح ترامپ بیان میکند که این هیئت شامل «سران دیگر کشورها» خواهد بود و «چارچوب و تأمین مالی بازسازی غزه را مدیریت خواهد کرد.»
این هیئت بر باریکۀ غزه نظارت خواهد کرد تا زمانی که تشکیلات خودگردان فلسطین، که بخشهای محدودی از کرانۀ باختری اشغالی را اداره میکند، اصلاح شده و بتواند «به طور مؤثر» کنترل غزه را به دست گیرد. این هیئت همچنین بر کمیتهای از تکنوکراتهای فلسطینی که خدمات عمومی را در این باریکه (که از سال ۲۰۰۷ تحت کنترل حماس بوده) مدیریت خواهند کرد، نظارت خواهد داشت.
اما در این ماه، ترامپ، که قرار است ریاست این هیئت را بر عهده داشته باشد، اذعان کرده که مقاومتی در برابر انتصاب بلر وجود دارد. ترامپ گفت: «میخواهم بفهمم که آیا تونی نزد همگان محبوب خواهد بود یا خیر، چون واقعاً این را نمیدانم.»
دولت او در تدوین و اجرای این طرح، همکاری نزدیکی با کشورهای عربی و مسلمان داشته است. واشنگتن انتظار دارد که آنها بخش عمدهای از نیروهای یک سازمان ثباتبخش بینالمللی را که در غزه مستقر خواهد شد و همچنین بودجۀ مورد نیاز برای بازسازی گستردۀ این باریکه را تأمین کنند. با این حال، بسیاری از جزئیات هنوز باید مشخص شوند. دیپلمات چهارم گفت: «هیچکس اطلاعات بیشتری دربارۀ این هیئت صلح، اینکه چه کسانی در آن خواهند بود یا چه کاری انجام خواهد داد، ندارد.»
نقش بلر و کوشنر
نخستوزیر پیشین بریتانیا بیش از یک سال به صورت انفرادی بر روی طرحهایی برای غزه کار میکرد و از «مؤسسۀ تونی بلر» خود برای تدوین ایدهها استفاده مینمود، پیش از آنکه ترامپ ابتکار خود را اعلام کند. یکی از مضامین اصلی پیشنهادات بلر، شامل یک قیمومیت بینالمللی برای این باریکۀ محاصرهشدۀ فلسطینی بود. او با جرد کوشنر، داماد ترامپ و فرستادۀ خاورمیانه در دورۀ اول ریاستجمهوری او، هماهنگی داشته است.
این دو در ماه اوت در نشستی در کاخ سفید با ترامپ و مقامات ارشد او درباره غزه شرکت کردند و از آن زمان، کوشنر پس از آنکه طرح ۲۰ مادهای رئیسجمهور در این ماه به آتشبس منجر شد، نقش بسیار برجستهتری را بر عهده گرفته است.
یکی از متحدان بلر گفت: «البته که از سوی افراد مشخصی مخالفتهایی وجود خواهد داشت، اما دیگران اذعان دارند که او نقشی حیاتی در تدوین طرحی که به جنگ پایان داد، ایفا کرده و از حمایت قوی در میان رهبران منطقه برخوردار است.»
به گفتۀ دیپلماتها، مقامات عرب و اروپایی نگران بودند که طرحهای بلر بیش از حد بر نگرانیهای اسرائیل متمرکز باشد، فلسطینیان را به حاشیه براند و به دلیل حمایت او از ادارۀ غزه توسط یک قیمومیت بینالمللی موسوم به GITA فاقد مشروعیت باشد. در پیشنویس طرح بلر آمده بود که هیئت بینالمللی اختیارات عالی استراتژیک و سیاسی را اعمال خواهد کرد.
متحد نخستوزیر پیشین گفت: «این تصور که او فلسطینیان را به حاشیه میراند، مضحک است. برعکس، او به شدت برای مشارکت آنها و به طور مشخص برای اینکه غزه و کرانه باختری پس از دوران گذار تحت رهبری تشکیلات خودگردان متحد شوند، تلاش کرده است.»
پس از رونمایی از طرح ترامپ، بلر آن را «جسورانه و هوشمندانه» توصیف کرد و اعلام نمود که خوشحال خواهد شد در «هیئت صلح» خدمت کند.
بیشتر کشورهای عربی خواهان نقش بیشتری برای تشکیلات خودگردان در غزه هستند و نگرانند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، طرح را برای کاهش اشارات به این تشکیلات، اصلاح کرده باشد. نتانیاهو به شدت با هرگونه دخالت تشکیلات خودگردان در غزه مخالف است.
پس از دیدار با بلر در این ماه، حسین الشیخ، معاون رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، گفت: «ما آمادگی خود را برای همکاری با ترامپ و بلر به منظور تحکیم آتشبس تأیید کردهایم.» الشیخ در پستی در شبکه ایکس نوشت: «ما بر اهمیت توقف تضعیف تشکیلات خودگردان فلسطین تأکید کردیم. و به ویژه بازگرداندن درآمدهای بلوکهشدۀ فلسطینی [توسط اسرائیل] و جلوگیری از تضعیف راهحل دو دولتی به عنوان مقدمهای برای یک صلح جامع و پایدار.»
آیا نیاز به تهیه نسخه چاپی مجلات دارید؟
شما میتوانید با خرید اشتراک به نسخه چاپی مجلات ما دسترسی داشته باشید.
