تصاویر ماهوارهای جدید، از ساخت یک باند فرود در جزیرۀ آتشفشانی «جبل زقر» در سواحل یمن پرده برداشتهاند؛ مکانی که میتواند به یک نقطۀ راهبردی برای نظارت بر محمولههای تسلیحاتی محور ایران تبدیل شود. هیچ طرفی رسماً مسئولیت این پروژه را بر عهده نگرفته، اما ردپای شرکتهایی از دبی و سابقۀ ساختوساز امارات در منطقه، نشان میدهد که این اقدام توسط امارات متحدۀ عربی صورت گرفته است.
بر اساس تصاویر ماهوارهای جدیدی که صبح دوشنبه توسط خبرگزاری آسوشیتدپرس منتشر شد، یک باند فرود جدید در جزیرهای آتشفشانی در دریای سرخ، روبروی سواحل یمن، ساخته شده است. طبق این گزارش، به نظر میرسد این پروژه توسط نیروهای مخالف انصارالله اجرا شده باشد.
باند فرود در جزیرۀ زقر، حلقۀ دیگری از زنجیره پایگاههای دریایی و هوایی در یکی از مهمترین مناطق کشتیرانی بینالمللی است؛ جایی که مقاومت یمن طی دو سال گذشته بیش از ۱۰۰ کشتی را هدف قرار داده و چهار فروند از آنها را غرق کرده است.
این تأسیسات جدید میتواند به یک نیروی نظامی امکان دهد تا گشتهای هوایی و نظارت بر دریای سرخ، خلیج عدن و تنگۀ بابالمندب را انجام دهد؛ گذرگاهی دریایی، راهبردی و باریک که مسیرهای کشتیرانی مقابل سواحل آفریقا و شبهجزیرۀ عربستان را به هم متصل میکند.
با این حال، به نوشتۀ آسوشیتدپرس، در این مرحله مشخص نیست که آیا از این باند فرود در یک عملیات نظامی استفاده خواهد شد یا خیر. امارات متحده عربی که پیش از این نیز باندهای فرود دیگری را در منطقه ساخته، به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر پاسخی نداده است. نیروهای مخالف انصارالله در یمن نیز که به دلیل تضاد منافع دچار تفرقه هستند و حتی پس از حملات هوایی شدید آمریکا و اسرائیل علیه صنعا، موفق به آغاز یک حملۀ هماهنگ نشدهاند، سکوت کردهاند.
در ماههای اخیر، نیروهای ضد مقاومت موفق شدهاند به طور فزایندهای محمولههایی را که به مقصد صنعا و شهرهای تخت نفوذش ارسال میشد، رهگیری کنند و حضور در جزیرۀ جبل زقر میتواند به این تلاشها کمک کند. الئونورا اردمانی، تحلیلگر مؤسسه مطالعات سیاسی بینالمللی ایتالیا که سالهاست یمن را مورد مطالعه قرار داده، میگوید: «نمیتوان احتمال یک حملۀ جدید از سوی یمنیها علیه حوثیها با حمایت ائتلاف به رهبری عربستان را رد کرد، هرچند در حال حاضر نشانهای از قریبالوقوع بودن آن نمیبینم.» او میافزاید: «به نظر من، تقویت مواضع در زقر یک نکتۀ مهمتر دارد: مبارزه با فعالیتهای قاچاق حوثیها، به ویژه در زمینۀ قاچاق اسلحه.»
همۀ راهها به امارات ختم میشود
تصاویر ماهوارهای شرکت «پلنت لبز» که توسط آسوشیتدپرس تحلیل شده، ساخت باندی به طول تقریبی ۲,۰۰۰ متر را در این جزیره، واقع در حدود ۹۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر بندری حدیده که تحت کنترل حوثیهاست، نشان میدهد. تصاویر حاکی از آن است که عملیات ساختوساز در ماه آوریل با ایجاد یک اسکلۀ جدید آغاز شده و سپس زمین در امتداد مسیر باند، پاکسازی شده است. تا پایان ماه اوت، لایۀ آسفالت بر روی آن قرار گرفته و در تصاویر ماه اخیر، خطکشیهای باند در مرکز آن دیده میشود.
گزارش شده است که هیچ طرفی رسماً مسئولیت ساخت این باند را بر عهده نگرفته، اما دادههای ردیابی کشتیها که توسط آسوشیتدپرس تحلیل شده، نشان میدهد که کشتی «باتسا» با پرچم توگو و متعلق به یک شرکت کشتیرانی در دبی، پس از ورود از بندر بربره در سومالیلند (بندری که شرکت اماراتی دیپی ورلد در آن فعالیت دارد)، نزدیک به یک هفته در کنار اسکلۀ جدید جبل زقر پهلو گرفته است. این شرکت از اظهارنظر خودداری کرده است.
یک شرکت کشتیرانی دیگر از دبی به نام «سیف»، تأیید کرده که سفارشی برای انتقال آسفالت به این جزیره، احتمالاً برای استفاده در ساخت باند، از سوی شرکتهای دیگری که در امارات فعالیت میکنند، دریافت کرده است. شرکتهای اماراتی دیگری نیز در گذشته با پروژههای ساخت باند فرود در یمن مرتبط بودهاند که بعدها مشخص شد توسط دولت امارات تأمین مالی شدهاند.
امارات متحدۀ عربی به عنوان عامل اصلی چندین پروژۀ باند فرود در یمن در سالهای اخیر شناخته میشود. در شهر «مُخا» در سواحل دریای سرخ، توسعۀ فرودگاه محلی اکنون امکان فرود هواپیماهای بسیار بزرگتر را فراهم کرده است؛ پروژهای که منابع محلی آن را به امارات نسبت دادهاند. باند دیگری نیز در شهرک مجاور به نام «ذوباب» ساخته شده است.
باند دیگری نیز در جزیره «عبدالکوری» در اقیانوس هند، نزدیک ورودی خلیج عدن، احداث شده است. در خود تنگۀ بابالمندب نیز، امارات باند دیگری را در جزیرۀ «میون» ساخته است. این جزیره تحت کنترل «شورای انتقالی جنوب» قرار دارد؛ یک نیروی جداییطلب ضدانصارالله در یمن که مدتهاست از حمایت امارات برخوردار است و به طور علنی نیز نقش امارات را در ساخت فرودگاه آنجا آشکار کرده است.
موقعیت راهبردی و نقطۀ عطف
جزیرۀ زقر از موقعیتی راهبردی در دریای سرخ برخوردار است. اریتره در سال ۱۹۹۵ پس از نبردهایی با ارتش یمن بر آن مسلط شد، اما یک دادگاه بینالمللی در سال ۱۹۹۸ رسماً آن را به یمن واگذار کرد. این جزیره پس از تسلط انصارالله بر صنعا، پایتخت یمن، در سال ۲۰۱۴ و آغاز حملۀ آنها به سمت جنوب، بار دیگر به صحنۀ درگیری تبدیل شد.
یک سال بعد، عربستان سعودی و امارات به بهانۀ حمایت از دولت در تبعید یمن وارد جنگ شدند، پیشروی انقلابیون یمن را متوقف کردند و کنترل جزیره را به نیروهای وفادار به طارق صالح، برادرزاۀ علی عبدالله صالح، حاکم پیشین یمن، بازگرداندند. طارق صالح که تا پیش از تغییر موضع عمویش و کشته شدن او به دست حوثیها، متحد آنها بود، از آن زمان از حمایت امارات برخوردار است. از آن پس، خطوط مقدم جنگ برای سالها ثابت باقی مانده است.
آنچه توازن قوا را بر هم زد، تصمیم مقاومت یمن برای گسترش فعالیتهای خود با حمله به کشتیها در دریای سرخ و خلیج عدن بود. این حملات حتی پس از یک کارزار هوایی شدید چند هفتهای به رهبری آمریکا با نام عملیات «جنگجوی بیباک» حملات دیگری از سوی اسرائیل که به نظر میرسید به مراکز فرماندهی انصارالله نزدیک میشوند، ادامه یافت.
گرگوری جانسون، کارشناس مسائل یمن، در ماه ژوئن نوشت: «حوثیها، مانند هر جنبش چریکی دیگری، با شکست نخوردن پیروز میشوند.» همین امر باعث شده است که آنها در تمام جنگهای خود زنده بمانند و رشد کنند.
اگرچه ائتلاف پراکندهای از گروههای ضد مقاومت یمن وجود دارد، اما آنها همچنان دچار تفرقه هستند و حتی در طول بمبارانهای آمریکا نیز حملات هماهنگی انجام ندادهاند. با این حال، شبکۀ در حال رشد پایگاههای هوایی در اطراف یمن، در پسزمینۀ کشف محمولههای تسلیحاتی قابل توجهی که احتمالاً برای انصارالله ارسال میشده، در حال گسترش است؛ کشفهایی که مورد تحسین فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده (سنتکام) نیز قرار گرفته است.
اردمانی، پژوهشگر ایتالیایی، میگوید: «یک باند فرود احتمالا اماراتی در زقر میتواند توانایی نظارت و پایش در سواحل حدیده را بهبود بخشد و به سایر نیروهای یمنی کمک کند تا بهتر با فعالیتهای قاچاق مقابله کنند.»
آیا نیاز به تهیه نسخه چاپی مجلات دارید؟
شما میتوانید با خرید اشتراک به نسخه چاپی مجلات ما دسترسی داشته باشید.
