ساختمانی در حومۀ بیروت بر اثر حملۀ اسرائیل با هدف ترور یکی از فرماندهان حزبالله آسیب دید. اسرائیل یک دهه در تلاش برای هدف قرار دادن هیثم علی طباطبایی بود، تا اینکه سرانجام این فرماندۀ ارشد نظامی حزبالله را حدود ده روز قبل در آپارتمانی در حومۀ جنوبی بیروت (ضاحیه) یافت.
این شبهنظامی کهنهکار که از مادری لبنانی و پدری ایرانی زاده شده بود، مراتب ترقی را در سازمان پیموده و به توسعۀ شبکۀ گستردهتر شبهنظامیان تهران در پیرامون اسرائیل کمک کرده بود. او فرماندهی نیروهای این گروه لبنانی را در سوریه، زمانی که برای دفاع از رژیم بشار اسد مداخله کردند، بر عهده داشت و برای آموزش حوثیهای مورد حمایت ایران به یمن اعزام شده بود.
اما آخرین ماموریت او، بازسازی خود حزبالله پس از ضربات سنگین در جنگ دوماهه با اسرائیل در سال گذشته بود. همین نقش بود که در نهایت به ترور او انجامید. در عملیاتی که به گفتۀ یک مقام نظامی اسرائیلی «جمعۀ سیاه» (با اشاره به روز خرید پس از عید شکرگزاری) نامیده شد، اسرائیل مخفیگاه طباطبایی را شناسایی کرد و ساختمان را با موشکهای شلیکشده از یک اف-۱۵ هدف قرار داد. هدف این حمله، فرسایش تلاشهای بازسازی گروه بود، اما همزمان یک سیگنال نیز محسوب میشد.
یایکوف آمیدرور، مشاور پیشین امنیت ملی اسرائیل، گفت: «این پیامی به همۀ فرماندهان حزبالله و دولت لبنان است. آنها وعده دادند حزبالله را خلع سلاح کنند، اما نکردند. آنها باید بفهمند که اگر این کار را نکنند، اسرائیل خواهد کرد.» اسرائیل و ایالات متحده فشار بر دولت لبنان را به دلیل کندی روند تلاشها برای خلع سلاح حزبالله افزایش دادهاند؛ امری که نگرانیهایی را دربارۀ فروپاشی آتشبس یکساله و بازگشت کشور به دامان جنگ برانگیخته است.
از زمان توافق برای پایان جنگ سال گذشته، اسرائیل بر آزادی عمل خود علیه حزبالله یا دیگر شبهنظامیان اصرار ورزیده است. بر اساس دادههای موسسۀ «Acled» ارتش اسرائیل از زمان آغاز آتشبس بیش از ۱۵۰۰ بار اهدافی را در لبنان مورد حمله قرار داده است.
این حملات، لبنان را در منطقهای خاکستری میان جنگ و صلح نگه داشته است. پس از حمله به هیثم طباطبایی، مقام ارشد نظامی اسرائیل روز یکشنبه هشدار داد که ممکن است کشور به نبرد در عرصههایی که ترک کرده بود، بازگردد.
طبق مفاد آتشبس، لبنان موظف است پیش از گسترش تلاشها به کل کشور، حزبالله را در جنوب خلع سلاح کند. اما این گروه مقاومت کرده و بهطور پیوسته برای بازآرایی صفوف خود تلاش میکند و استدلال مینماید که برای دفاع از حاکمیت لبنان به سلاحهایش نیاز دارد.
طباطبایی مهرهای حیاتی در این تلاشها بود و بهعنوان یکی از عالیرتبهترین رهبران باقیمانده پس از ترور کادر ارشد گروه توسط اسرائیل، عملیات نظامی را هدایت میکرد. به گفتۀ مقامات عرب، طباطبایی بهسرعت بر تقویت نیروهای حزبالله در جنوب لبنان متمرکز شد و به جنگجویان دستور داد تا در هستههای کوچک عمل کنند تا در درگیری احتمالی آینده با اسرائیل شانس بقای بیشتری داشته باشند.
به گفتۀ مقامات عرب و اسرائیلی، تلاشهای او به حزبالله کمک کرد تا جایگزینهایی برای بیش از ۲۵۰۰ جنگجویی که در طول جنگ از دست داده بود، پیدا کند. مقامات عرب گفتند که در زمان ترور، او مشغول نهادینه کردن سیستمی بود که در آن فرماندهان یگانها جایگزینهای بالقوه را آموزش میدادند تا در صورت هدف قرار گرفتن رهبران، همانند پاییز گذشته، جنگجویان دچار فلج عملیاتی نشوند.
اطلاعات عربی و اسرائیلی نشان میدهد که حزبالله با حمایت ایران در حال انبار کردن مجدد راکتها، موشکهای ضدتانک و توپخانه است. برخی از این تسلیحات از طریق بنادر دریایی و مسیرهای قاچاق تضعیفشده اما همچنان فعال از سوریه وارد میشوند یا توسط خود حزبالله تولید میگردند. آمیدرور، که اکنون عضو موسسۀ یهودی «امنیت ملی آمریکا در واشنگتن» است، گفت: «طباطبایی در راس کل این تلاش بود. آنها کوشیدند از سوریه قاچاق کنند، تاسیسات را در لبنان بازسازی کنند و نیروهای جدید آموزش دهند. تمام اینها تحت فرماندهی و کنترل او بود.»
حزبالله که شهادت طباطبایی را تایید کرد، گفت او در زمان مرگ ۵۷ سال داشت. او پیش از ۱۸ سالگی و در زمان تاسیس حزب به آن پیوست. وی به تشکیل آنچه بعدا به نیروی «رضوان» (یگان ویژۀ آموزشدیده برای نفوذ و حمله به اسرائیل) تبدیل شد، کمک کرد.
بر اساس گزارش مرکز آموزش و تحقیقات «آلما»، یک نهاد غیرانتفاعی متمرکز بر مرز شمالی اسرائیل که توسط بسیاری از مقامات ارشد نظامی سابق اسرائیل اداره میشود، طباطبایی در ژانویۀ ۲۰۱۵ از یک حملۀ هوایی اسرائیل در استان قنیطره در جنوب سوریه، نزدیک روستای حضر، جان سالم به در برده بود. آلما نوشت که پس از هدف قرار گرفتن در سوریه، طباطبایی به یمن رفت و در آنجا به آموزش حوثیها که مورد حمایت ایران هستند کمک کرد. او چندین سال پیش به لبنان بازگشت.
وزارت امور خارجۀ ایالات متحده طباطبایی را بهعنوان یک «تروریست جهانی ویژه» در لیست تحریم قرار داده و در سال ۲۰۱۸ جایزهای ۵ میلیون دلاری برای اطلاعات مربوط به او تعیین کرده بود. او بعدازظهر دوشنبه به خاک سپرده شد.
آیا نیاز به تهیه نسخه چاپی مجلات دارید؟
شما میتوانید با خرید اشتراک به نسخه چاپی مجلات ما دسترسی داشته باشید.
