بحران میان عربستان سعودی و امارات متحدۀ عربی در ابعادی گسترده دچار تساعدی بیسابقه شده است. در بعد سیاسی، ریاض اتهامی مستقیم به ابوظبی مبنی بر تهدید امنیت ملی خود در یمن وارد کرد که با انکار امارات روبهرو شد؛ و در بعد نظامی، جنگندههای سعودی آنچه را که ریاض «تدارکات نظامی امارات برای شورای انتقالی جنوب» در مکلا (مرکز استان حضرموت در شرق یمن) نامید، بمباران کردند.
این وخیمترین بحران در درون «شورای همکاری خلیج فارس» از زمان محاصرۀ قطر در سال ۲۰۱۷ (توسط عربستان، امارات، بحرین و مصر) محسوب میشود. اما بحران جدید که مدتها در خفا جریان داشت و با انباشت پروندههای اختلافی به رازی برملا تبدیل شده بود، اکنون در سایۀ تحولات بزرگ منطقهای رخ میدهد؛ تحولاتی که محور آن تحرکات اسرائیل با حمایت آمریکاست و گمان میرود امارات نقشی پررنگ در آن دارد.
عربستان بیم آن دارد که اگر تلاشها برای عقب راندن نیروهای «انتقالی» از مناطق تحت تصرفشان ناکام بماند، این روند به استقرار نیروهای اسرائیلی در مرزهای طولانیاش با حضرموت منجر شود. آخرین حلقه از این تحولات، سیطرۀ برقآسای «انتقالی» بر استانهای حضرموت و المهره با چراغ سبز امارات و به رسمیت شناختن «سومالیلند» توسط اسرائیل بود؛ اقداماتی که عربستان، مصر و ترکیه را دچار نگرانی شدید کرده است.
خروج بحران از سایه
علنی شدن بحران با بیانیۀ وزارت خارجه عربستان آغاز شد که در آن از «فشار» امارات بر «انتقالی» برای انجام عملیات نظامی در مرزهای جنوبی پادشاهی ابراز تاسف کرد. ریاض این اقدامات را «تهدیدی برای امنیت ملی پادشاهی سعودی و ثبات یمن و منطقه» خواند و آن را «بسیار خطرناک و ناهمخوان با اصول ائتلاف حمایت از دولت مشروع» توصیف کرد.
عربستان با ابراز امیدواری نسبت به اینکه «ابوظبی گامهای مورد انتظار برای حفظ روابط دوجانبه را بردارد»، تاکید کرد که «هرگونه تعرض به امنیت ملیاش خط قرمز است و پادشاهی در اتخاذ تمام تدابیر لازم برای مقابله با آن تردید نخواهد کرد.»
این بیانیه که با موضع مشابهی از سوی فرماندهی «ائتلاف عربی» همراه بود، پس از آن صادر شد که رشاد العلیمی، رئیس «شورای ریاستجمهوری»، لغو «توافقنامۀ دفاع مشترک» با امارات را اعلام کرد و خواستار خروج نیروهای اماراتی از یمن ظرف ۲۴ ساعت شد.
پس از آن، وزارت دفاع امارات با صدور بیانیهای یادآور شد که «ابوظبی پیشتر حضور خود در یمن را داوطلبانه و در هماهنگی با شرکا پایان داده است.» اما این مانوری غیرمتقاعدکننده به نظر میرسید؛ چرا که خواستۀ سعودی نه خروج نیروهای اماراتی (که حضوری نمادین دارند)، بلکه عقبنشینی نیروهای نیابتی «انتقالی» از مناطق اشغالی بود. وزارت خارجۀ امارات نیز با رد کامل اتهامات، اعلام کرد که بیانیۀ سعودی «بدون مشورت با اعضای ائتلاف» صادر شده و هرگونه دخالت در تنش میان طرفهای یمنی را رد کرد.
شعلهور شدن میدان
در عرصۀ میدانی، پس از پایان ضربالاجل تمدیدشدۀ سعودی به «انتقالی» برای عقبنشینی، بامداد دوشنبه جنگندههای سعودی زنجیرهای از حملات را علیه تدارکات نظامی امارات پس از ورود به بندر مکلا انجام دادند. این حملات روز گذشته نیز ادامه یافت و مواضع نظامی شورا در «وادی خرد» (بخش شحر) را همزمان با درگیری میان نیروهای شورا و قبایل حضرموت هدف قرار داد.
به گزارش «الاخبار»، منابع قبیلهای تایید کردند که جنگندههای سعودی شامگاه دیروز به تعریقات نظامی «انتقالی» که برای تکمیل سیطره بر بخش نفتی «غیل بن یمین» اعزام شده بودند، حمله کردند. همچنین نیروهای شورا در منطقۀ «خیله» (۸۰ کیلومتری مرکز غیل بن یمین) هدف قرار گرفتند.
به گفتۀ منابع محلی، «انتقالی» در پاسخ به حملۀ سعودی به محمولۀ تسلیحاتی، نیروهای عظیمی را به وادی حضرموت گسیل داشت و نیروهایش را از شبوه به سمت پایگاههای «نیروهای سپر وطن» (وفادار به عربستان) در منطقۀ خشعه فرستاد.
یک منبع در بندر مکلا گفت که حمله توسط یک جنگندۀ اف-۱۵ و با دو نوبت بمباران انجام شده که خسارات محدودی داشته و «انتقالی» موفق به انتقال تسلیحات باقیمانده شده است. وزارت خارجۀ امارات مدعی شد که عربستان از محمولۀ تسلیحاتی آگاه بوده و این سلاحها نه برای طرفهای یمنی، بلکه برای استفادۀ نیروهای اماراتی بوده است.
آمادگی برای نبرد زمینی
منابع نظامی در مأرب میگویند عربستان به جناحهای وفادار خود دستور حرکت به سمت منطقه «العبر» را داده و طی دو روز گذشته نیروهای کمکی به مرزهای حضرموت و المهره فرستاده است که نشانهای از قصد ریاض برای عملیات زمینی علیه نیروهای وفادار به امارات به شمار میرود.
صغیر بن عزیز، رئیس ستاد ارتش دولت مستعفی، از دریافت دستور آغاز حمله به گروههای وابسته به ابوظبی خبر داد و در پلتفرم «ایکس» نوشت: «تلاشهای دیپلماتیک عربستان و رشاد العلیمی به بنبست رسیده و آخرین درمان، داغ کردن (جنگ) است.»
همچنین عربستان روز گذشته عضویت چهار عضو شورای ریاستجمهوری وفادار به امارات (طارق صالح، عبدالرحمن المحرمی، فرج البحسنی و عیدروس الزبیدی) را در پی صدور بیانیۀ مشترک مخالفت با مداخلۀ نظامی سعودی، به حالت تعلیق درآورد.
طرح آمریکا برای تنش
این مسیر که «انتقالی» در تقابل با فشارهای سعودی برای عقبنشینی از دو استان مذکور در پیش گرفته، با دیدگاه واشنگتن برای حل منازعه میان نیروهای وفادار به ریاض و ابوظبی در جنوب کشور همخوانی دارد.
در همین راستا، وزارت خارجه آمریکا در بیانیهای در پلتفرم «ایکس» اعلام کرد که مارکو روبیو، وزیر خارجۀ این کشور، در تماس تلفنی با همتای اماراتی خود، عبدالله بن زاید، درباره اهمیت «ثبات در جنوب یمن برای جنگ علیه حوثیها» گفتگو کرده است. به گفتۀ منابع جنوبی، این تماس حاوی اشارهای به قصد ابوظبی برای یکپارچهسازی تلاشهای «انتقالی» و جناحهای طارق صالح در ساحل غربی، جهت آمادگی برای تشدید تنش در برابر جنبش «انصارالله» بوده است.
همزمان، استیون فاگن، سفیر آمریکا در یمن، دیدارهای خود را با تعدادی از اعضای «شورای ریاستجمهوری» شدت بخشیده است. سفارت آمریکا در بیانیهای اعلام کرد که فاگن از طریق ویدئوکنفرانس با سلطان العراده (عضو وابسته به حزب اصلاح)، طارق صالح و عثمان مجلی، که همگی برخاسته از استانهای شمالی هستند، گفتگو کرده و آنان را به آرامش و اتحاد برای ازسرگیری نبرد علیه «حوثیها» فراخوانده است.
این همان منطقی است که «انتقالی» از طریق رسانههای خود و در دیدارهای رئیسش با فرماندهان نظامی و مدنی در عدن ترویج میکند؛ دیدارهایی که طی آن، طبق اعلام رسانههای وابسته، تاکید شده که «نبرد باید برای بازپسگیری صنعا باشد، نه درگیری بر سر حضرموت.» البته با تشدید تنش بین امارات و عربستان سعودی روشن شد که منظور پذیرش پیشرویهای انتقالی و مشارکت برای فشار بر انصارالله بوده است.
در این چارچوب، «انتقالی» تحرکات نظامی را برای فعالسازی جبهههای ضالع و ابین آغاز کرده است. طی روزهای گذشته، نیروهایی به فرماندهی محسن الوالی، فرماندۀ «کمربند امنیتی» عدن، به جبهۀ عقبهثره در خط تماس با نیروهای صنعا در منطقه لودر (استان ابین) اعزام شدهاند.
الوالی در بازدید از خطوط تماس گفت که نبرد «یکسرهسازی در چارچوب عملیات سهامالشرق انجام میشود که باقیماندۀ مرزهای شطری جنوب را آزاد خواهد کرد»؛ که به منطقۀ مکیراس در استان بیضا اشاره داشت. به نقل از منابع محلی در لودر، او همچنین نیروهای «انتقالی» را به افزایش سطح آمادهباش برای «نبرد آزادسازی» فراخواند.
آیا نیاز به تهیه نسخه چاپی مجلات دارید؟
شما میتوانید با خرید اشتراک به نسخه چاپی مجلات ما دسترسی داشته باشید.
