این هفته از منچستر مینویسم، جایی که در یک کنفرانس دربارهٔ پیری شرکت کردهام. روز چهارشنبه، نشستها و ارائههای متعددی توسط دانشمندانی برگزار شد که تلاش میکردند جزئیات ریز و دقیق پیری را تا سطح مولکولی درک کنند. آنها امیدوارند زمانی که بتوانیم زیستشناسی پیچیدهٔ پیری را بفهمیم، بتوانیم بروز بیماریهای مرتبط با سن را به تأخیر بیندازیم یا از آنها جلوگیری کنیم.
سپس ویدیویی از طرف ویراستارم برایم ارسال شد که در آن رهبران روسیه و چین دربارهٔ جاودانگی صحبت میکردند. بنا به گزارشها و بر اساس فیلمی که به طور زنده توسط شبکه CCTV چین پخش و در اختیار رسانههای مختلف قرار گرفت، شی جینپینگ، رئیسجمهور ۷۲ سالهٔ چین گفته بود: «این روزها در ۷۰ سالگی هنوز کودک هستید».
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه که او هم ۷۲ سال دارد، در پاسخ گفته است: «با پیشرفتهای بیوتکنولوژی، اندامهای انسانی را میتوان بهطور مداوم پیوند زد و مردم میتوانند جوان و جوانتر زندگی کنند و حتی به جاودانگی دست یابند.»
این چشمانداز رادیکال، تفاوت چشمگیری با علم تدریجیِ طول عمر دارد که در نشست ارائه شد. انجام چندین نوبت جراحی پیوند عضو به احتمال زیاد به کسی کمک نخواهد کرد که به این زودیها طول عمرش را به طور چشمگیر افزایش دهد.
برگردیم به پیشنهاد پوتین: ایدهٔ تعویض مداوم اندامهای پیر برای جوانماندن. این رویکرد بسیار سادهانگارانهای برای اندیشیدن به پیری است. در نهایت، پیری آنقدر پیچیده است که پژوهشگران حتی بر سر اینکه چه چیزی آن را ایجاد میکند، چرا رخ میدهد، یا حتی چگونه باید آن را تعریف کرد، توافق ندارند، چه برسد به اینکه آن را «درمان» کنند.
با این حال، ممکن است در ایدهٔ تعمیر بخشهای فرسودهٔ بدن با جایگزینهای زیستی یا مصنوعی، نوعی ارزش وجود داشته باشد. درمانهای جایگزین -که شامل اندامهای مهندسیشدهٔ زیستی هم میشود- توسط چندین گروه پژوهشی در حال توسعه است. برخی از آنها پیشتر روی انسان آزمایش شدهاند. این هفته، بیایید به ایدهٔ درمانهای جایگزین نگاه کنیم.
هیچکس کاملاً نمیداند چرا اندامهای ما با افزایش سن شروع به از کار افتادن میکنند. ظاهراً جایگزینکردن آنها فکر خوبی به نظر میرسد. در هر صورت، ما همین حالا هم میدانیم چگونه پیوند عضو انجام دهیم. پیوند عضو از دههٔ ۱۹۵۰ بخشی از پزشکی بوده و تنها در ایالات متحده جان صدها هزار نفر را نجات داده است. و جایگزینکردن اندامهای قدیمی با اندامهای جوانتر ممکن است اثرات مفید گستردهتری داشته باشد. زمانی که اندام یک موش جوان به یک موش پیر دوخته میشود، موش پیر از این پیوند سود میبرد و به نظر میرسد سلامت آن بهبود پیدا میکند.
مشکل اینجاست که ما واقعاً نمیدانیم چرا این اتفاق میافتد. نمیدانیم چه چیزی در بافتهای جوان باعث ارتقای سلامت میشود. نمیدانیم این اثرات در یک انسان چه مدت دوام میآورد. همچنین نمیدانیم پیوند اندامهای مختلف چه تفاوتهایی ایجاد میکند. آیا قلب جوان مفیدتر خواهد بود یا یک کبد جوان؟ هیچکس نمیداند.
و این تازه قبل از در نظر گرفتن مسائل عملی پیوند عضو است. همین حالا کمبود شدید اعضای اهدایی وجود دارد و هزاران نفر در فهرست انتظار جان میبازند. پیوند عضو مستلزم یک جراحی بزرگ و معمولاً یک عمر مصرف داروهای تضعیفکنندهٔ سیستم ایمنی است که فرد را در برابر برخی عفونتها و بیماریها آسیبپذیرتر میکند. بنابراین ایدهٔ انجام مکرر پیوند عضو واقعاً نباید خیلی جذاب باشد. جسی پوگانیک، که در بیمارستان بریگهام و زنان در بوستون روی پیری تحقیق میکند و او هم برای این نشست در منچستر حضور دارد، میگوید: «فکر نمیکنم این اتفاق به این زودی رخ دهد.»
پوگانیک در تحقیقات خود با جراحان پیوند همکاری کرده است. او به من میگوید: «جراحیها خوب هستند، اما ساده نیستند.» و این جراحیها با خطرات واقعی همراهاند. او میگوید: دختر عموی ۲۴ سالهٔ خود او پس از پیوند کبد و قلب به نوعی سرطان مبتلا شد و چند هفته پیش درگذشت.
از این رو، وقتی بحث جایگزینی اندامهای فرسوده به میان میآید، دانشمندان در پی یافتن جایگزینهای زیستی و مصنوعی هستند. ما قرنهاست که بخشهایی از بدن را جایگزین میکنیم. استفاده از انگشتان پای چوبی به قرن پانزدهم برمیگردد. تعویض مفصلها بیش از صد سال است که انجام میشود. و نوآوریهای عمده در ۷۰ سال گذشته دستگاههایی مانند ضربانساز قلب، سمعک، ایمپلنتهای مغزی و قلب مصنوعی را برای ما به ارمغان آوردهاند.
دانشمندان همچنین در حال بررسی راههای دیگری برای ساخت بافتها و اندامها هستند. این رویکردها متفاوتاند، اما شامل همهچیز میشوند: از تزریق سلولهای بنیادی گرفته تا کاشت سلولها بر روی «اسکافولد»ها یا چارچوبهایی در آزمایشگاه. در سال ۱۹۹۹، پژوهشگران از سلولهای خود داوطلبان برای کاشت روی اسکافولدهای کلاژنی با شکل مثانه استفاده کردند. مثانههای زیستمهندسی، سپس در یک آزمایش اولیه به هفت نفر پیوند زده شد.
امروزه، دانشمندان بر روی اندامهای پیچیدهتر کار میکنند. ژان ههبرت، مدیر برنامه در «آژانس پروژههای پیشرفتهٔ پژوهشهای سلامت» (ARPA-H) دولت آمریکا، در حال بررسی روشهایی است که به تدریج سلولهای مغز یک فرد را جایگزین کند. ایده این است که در نهایت گیرنده صاحب یک مغز جوان شود. ههبرت به همکارم آنتونیو رگالادو نشان داد که چگونه در آزمایشهای اولیهاش، بخشهایی از مغز موشها را برداشت و با سلولهای بنیادی جنینی جایگزین کرد. این کار به نظر فاصلهٔ زیادی دارد با مطالعات بیوشیمیایی که در نشست سالانهٔ «انجمن بریتانیایی پژوهش بر پیری» در منچستر ارائه میشود، جایی که من اکنون هستم.
روز چهارشنبه، یک دانشمند توضیح داد که چگونه او داروهای بالقوهٔ افزایش طول عمر را روی کرم کوچکی به نام C. elegans آزمایش کرده است. این کرمها تنها حدود ۱۵ تا ۴۰ روز عمر میکنند و تیم او میتواند دهها هزار آزمایش رویشان انجام دهد. او به ما گفت که حدود ۴۰ درصد از داروهایی که طول عمر C. elegans را افزایش میدهند، به موشها نیز کمک میکنند تا عمر طولانیتری داشته باشند. به نظر من این نرخ موفقیت چشمگیری نیست. و ما نمیدانیم چند درصد از این داروها در انسان مؤثر خواهند بود. احتمالاً کمتر از ۴۰ درصدِ آن ۴۰ درصد.
دانشمندان دیگر نیز کارهایی را ارائه کردند که بر واکنشهای شیمیایی در سطح سلولی متمرکز بود. این علمی عمیق و پایهای بود، و برداشت من این بود که هنوز بسیاری از جنبههای پیری برای پژوهشگران بهطور کامل درک نشده است. دستیابی به تصویر کامل از پیری در سطح مولکولی سالها، اگر نگوییم دههها، طول خواهد کشید. و اگر بخواهیم بر آزمایشهای زنجیرهای در کرمها، سپس موشها و سپس انسانها تکیه کنیم، به احتمال زیاد پیشرفت بسیار طولانی خواهد بود. در چنین زمینهای از بحثهای پایهایتر، ایدهٔ درمان جایگزینی اعضا، شبیه یک میانبر به نظر میرسد.
سیرا لور، که در دانشگاه کپنهاگ در دانمارک و مؤسسهٔ پژوهش بر پیری باک در نواتو، کالیفرنیا، به مطالعهٔ پیری میپردازد، میگوید: «درمان جایگزینی واقعاً یک مسیر هیجانانگیز است، چون لازم نیست به اندازهٔ روشهای دیگر زیستشناسی پیری را بفهمید.» لور میگوید که او کار پژوهشی خود را با مطالعهٔ پیری در سطح مولکولی آغاز کرده، اما بهسرعت تغییر مسیر داده است. او اکنون قصد دارد تمرکز خود را بر درمانهای جایگزینی بگذارد: «خیلی زود متوجه شدم که ما دههها با درک فرآیندهای مولکولیِ زیرساختی پیری فاصله داریم. با خودم فکر کردم چرا از چیزی که همین حالا میدانیم -یعنی جایگزینی- استفاده نکنیم و تلاش نکنیم آن را بهتر بفهمیم و به کار بگیریم؟»
بنابراین شاید رویکرد سادهٔ پوتین برای به تأخیر انداختن پیری، اندکی ارزش داشته باشد اما اینکه این رویکرد به او جاودانگی بدهد یا نه، موضوع دیگری است.
آیا نیاز به تهیه نسخه چاپی مجلات دارید؟
شما میتوانید با خرید اشتراک به نسخه چاپی مجلات ما دسترسی داشته باشید.
