«گفتگوی شانگری-لا» (The Shangri-La Dialogue) معتبرترین اجلاس امنیتیِ سالانه در منطقه آسیا-اقیانوسیه است که از سال ۲۰۰۲ هر سال در سنگاپور برگزار میشود. در این گردهمایی که توسط «مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک» (IISS) برگزار میشود، وزرای دفاع، مقامات عالیرتبه نظامی و کارشناسان امنیتی از سراسر منطقه هند و اقیانانوس آرام و جهان شرکت میکنند.
میزبانی این نشست توسط سنگاپور، یکی از مهمترین شرکای دفاعی آمریکا در منطقه، جایگاه این کشور را به عنوان یک بازیگر اصلی در معماری امنیتی منطقه تثبیت میکند. سنگاپور به دلیل قرارگرفتن در دهانه تنگه مالاکا، موقعیت جغرافیایی استراتژیکی در این منطقه دارد.
سخنرانی وزیر دفاع آمریکا در این نشست، همواره بهعنوان یک بیانیه راهبردی سالانه تلقی میشود که سیاستهای امنیتی واشنگتن را برای کل منطقه تشریح میکند. با این حال، سخنرانی اشتون کارتر، وزیر دفاع وقت آمریکا در سال ۲۰۱۵، یکنقطه عطف در سیاست امنیتی آمریکا در آسیا شناخته میشود.
این سخنرانی دقیقاً در اوج فعالیتهای روبهگسترش چین در دریای چین جنوبی، یعنی ساخت جزایر مصنوعی و نظامیسازی آنها، ایراد شد؛ منطقهای که تنگه مالاکا دروازه ورودی آن است. در حالی که جهان منتظر واکنش آمریکا بود، کارتر با صراحتی کمسابقه، اقدامات چین را محکوم کرد و خواستار توقف فوری و پایدار این فعالیتها شد. این سخنرانی، سیاست آمریکا را از یک موضع نظارتی، به یک راهبرد مداخلانهجویانه برای تضمین منافع آمریکا و متحدانش در آبراههای حیاتی این منطقه، به ویژه تنگه مالاکا، تغییر داد و به همین دلیل، به یکی از مهمترین سخنرانیهای تاریخ این اجلاس تبدیل شد.
نه سال بعد،
سنگاپور، ۳۰ مه ۲۰۱۵
ایالات متحده خواهان یک معماری منطقهای مشترک، قدرتمند و یکپارچه است تا تضمین کند همه ملتهای آسیا-اقیانوسیه فرصت برخاستن و شکوفایی مستمر را در آینده داشته باشند.
صلح در آسیا-اقیانوسیه، برخلاف ناتو در اروپا، هرگز بر پایه یک اتحاد منطقهای نبوده، بلکه نیازمند گردهمآمدن همه ملتها حول منافع مشترک است. با تقویت «اجلاس سران شرق آسیا»، پایهای برای معماری قدرتمندتری فراهم میشود؛ نظمی که به گفته پرزیدنت اوباما، باید بر پایه اتحادهای امنیت متقابل و قوانین بینالمللی استوار باشد، نه بر اساس حوزههای نفوذ یا ارعاب.
این معماری باید بر چند ستون اصلی بنا شود: نخست، تأیید مجدد اصول بنیادینی چون حق آزادی ناوبری و پرواز برای همه کشورها. دوم، تقویت نهادهای منطقهای با محوریت آسهآن که ایالات متحده زمان و منابع قابل توجهی را به آن اختصاص میدهد. سوم، نوسازی اتحادهای دیرینه ما با شرکایی چون استرالیا، ژاپن، کره جنوبی، تایلند و فیلیپین و تعمیق مشارکت با دوستانی مانند هند و ویتنام که سنگبنای ثبات منطقه هستند. چهارم، افزایش ظرفیتهای امنیتی، بهویژه در حوزه دریایی، که در همین راستا، وزارت دفاع «ابتکار امنیت دریایی جنوبشرق آسیا» را با بودجهای ۴۲۵ میلیون دلاری راهاندازی میکند. و سرانجام، اتصال بهتر همه این عناصر از طریق همکاری و ارتباطات مستمر.
تحقق این آینده، نیازمند مقابله با مسائل فوری مانند امنیت دریای چین جنوبی است. دیروز که بر فراز تنگه مالاکا پرواز میکردم، اهمیت حیاتی این آبراهها برای تجارت جهانی و منابع انرژی بیش از پیش برایم آشکار شد. همه ما از دسترسی آزاد به این دریاها بهرهمند شدهایم و منافعی بنیادین در امنیت آنها داریم. به همین دلیل، هر تلاشی برای تضعیف وضع موجود و ایجاد بیثباتی، چه با زور و اجبار و چه با ایجاد واقعیتهای غیرقابلبازگشت، مایه نگرانی عمیق همه ماست.
درست است که تقریباً همه کشورهای مدعی در دریای چین جنوبی، در طول سالها پایگاههایی با ابعاد مختلف ساختهاند: در جزایر اسپراتلی، ویتنام ۴۸ پایگاه، فیلیپین هشت، مالزی پنج و تایوان یک پایگاه دارد. با این حال، یک کشور بسیار فراتر و سریعتر از دیگران عمل کرده است: چین. چین به تنهایی بیش از ۲۰۰۰ هکتار زمین را احیا کرده که از مجموع تمام مدعیان دیگر در کل تاریخ منطقه بیشتر است؛ و تمام این کار را تنها در ۱۸ ماه گذشته انجام داده است. مشخص نیست این پیشروی تا کجا ادامه خواهد یافت و دقیقاً به همین دلیل است که این پهنه آبی به منبع تنش در منطقه و تیتر اول اخبار جهان تبدیل شده است.[۱]
ایالات متحده عمیقاً نگران سرعت و گستره این احیای اراضی، نظامیسازی بیشتر و پتانسیل آن برای افزایش خطر درگیری میان کشورهای مدعی است. بهعنوان یک ملت اقیانوس آرام و عضو جامعه بینالمللی، آمریکا حق کامل دارد که نگران باشد. اما این نگرانیها تنها به آمریکا محدود نمیشود؛ ملتهای سراسر منطقه و جهان، از جمله بسیاری از شما، همین دغدغهها را ابراز کرده و نیات چین در ساخت این پایگاههای عظیم را زیر سوال بردهاند.
پس اجازه دهید موضع ایالات متحده را روشن کنم:
اول، ما خواهان یک راهحل مسالمتآمیز برای همه اختلافات هستیم. برای این منظور، باید یک توقف فوری و پایدار در احیای اراضی توسط همه مدعیان وجود داشته باشد. ما همچنین با هرگونه نظامیسازی بیشتر ویژگیهای مورد مناقشه مخالفیم. اکنون، زمان دیپلماسی مجدد است.
دوم، ایالات متحده به حفاظت از آزادی ناوبری و پرواز ادامه خواهد داد؛ اصولی که برای دههها امنیت و رفاه را در این منطقه تضمین کردهاند. نباید هیچ اشتباهی وجود داشته باشد: ایالات متحده در هر کجا که قوانین بینالمللی اجازه دهد، پرواز خواهد کرد، دریانوردی خواهد کرد و عملیات انجام خواهد داد. آمریکا، در کنار متحدان و شرکای خود، از اعمال این حقوق، که حقوق همه ملتهاست، باز نخواهد ایستاد. به هر حال، تبدیل یک صخره زیر آب به یک فرودگاه، به سادگی حقوق حاکمیت ایجاد نمیکند یا اجازه محدودیت بر ترانزیت هوایی یا دریایی بینالمللی را نمیدهد.
سرانجام، چین با اقدامات خود در دریای چین جنوبی، هم از قوانین و هنجارهای بینالمللی که زیربنای معماری امنیتی آسیا-اقیانوسیه است و هم از اجماع منطقهای که طرفدار دیپلماسی و مخالف اجبار است، فاصله گرفته است. ایالات متحده همیشه در کنار متحدان و شرکای خود خواهد ایستاد. مهم است که منطقه بداند آمریکا به تعامل، دفاع از قوانین بینالمللی و ارائه امنیت و ثبات در آسیا-اقیانوسیه برای دهههای آینده ادامه خواهد داد.
[۱]. اختلافات در دریای چین جنوبی به مناقشات ارضی طولانیمدت میان کشورهای منطقه، از جمله چین، ویتنام و فیلیپین، بر سر مالکیت جزایر و صخرههای کوچک بازمیگردد. اشاره وزیر دفاع به فرآیندی است که در آن، چین با پمپاژ شن و ماسه از کف دریا، جزایر مصنوعی بزرگی را بر روی صخرههای زیر آب ایجاد کرده و بر روی آنها زیرساختهای نظامی مانند باند فرودگاه ساخته است. کارتر میگوید که اگرچه سایر کشورها نیز پایگاههای محدودی دارند، اما اقدامات چین از نظر مقیاس (بیش از ۲۰۰۰ هکتار) و سرعت (ظرف ۱۸ ماه) بیسابقه بوده و به همین دلیل، از دیدگاه آمریکا، تهدیدی برای نظم آمریکایی موجود در منطقه بهحساب آمده است.
آیا نیاز به تهیه نسخه چاپی مجلات دارید؟
شما میتوانید با خرید اشتراک به نسخه چاپی مجلات ما دسترسی داشته باشید.
