جنوبشرقی آسیا در حال تبدیلشدن به سریعترین منطقه رو به رشد جهان است؛ بازاری با نزدیک به ۷۰۰ میلیون نفر جمعیت و موقعیتی ژئوپلیتیک که آن را به قلب راهبرد هند ـ آرام بدل میکند. با وجود این اهمیت، نفوذ ایالات متحده در منطقه بهطور محسوس کاهش یافته و فضای بیشتری برای چین گشوده است. در نظرسنجی سال ۲۰۲۴ مؤسسه ISEAS، برای نخستینبار اکثریتی از نخبگان منطقه ترجیح دادند در صورت اجبار، جانب چین را بگیرند. هرچند در نظرسنجی ۲۰۲۵ جایگاه آمریکا اندکی بهبود یافت، اما اندکی بعد، اعمال تعرفههای یکجانبه بر کشورهای آسهآن، حتی فقیرترین آنها، واکنش منفی شدیدی برانگیخت و نگرانیها نسبت به جهتگیری واشنگتن را دوچندان کرد.
چین با ترکیب قدرت اقتصادی و دیپلماسی پایدار، از تجارت و سرمایهگذاری گرفته تا ابتکار کمربند و جاده و شراکتهای راهبردی، جای پای خود را در جنوبشرقی آسیا محکم کرده است. در مقابل، ایالات متحده پس از خروج از توافق مشارکت ترانسپاسیفیک، دسترسی محدود به بازار، سرمایهگذاری متمرکز در سنگاپور و ناکامی در پروژههای زیربنایی، بهعنوان شریکِ اقتصادی ضعیف یا حتی آسیبزا درک میشود. تعرفههای اخیر و کاهش ناگهانی کمکهای توسعهای این تصویر را تشدید کرده است. در سطح امنیتی نیز، هرچند آمریکا همچنان بهعنوان وزنه تعادل نظامی مطرح است، تردیدها درباره پایبندی آن به تعهدات و نیز پیامدهای سیاست خاورمیانهای، بهویژه بحران غزه، اعتبار و نفوذ واشنگتن را متزلزل ساخته است.
پیامد این روند، محدودترشدن توان ایالات متحده در شکلدهی به قواعد منطقهای و جهانی و دشوارترشدن همراهسازی دولتهای آسهآن در موضوعاتی چون دریای جنوبی چین یا اوکراین است.
در مقابل، چین با بهرهگیری از پیوندهای اقتصادی و دیپلماسی فعال، خود را به شریک قابل اعتمادتر معرفی میکند و این احتمال وجود دارد که همگرایی اقتصادی، در بلندمدت به همگرایی راهبردی بدل شود.
بازسازی نفوذ آمریکا در جنوبشرقی آسیا مستلزم راهبردی جامع و پایدار است که اقتصاد، امنیت و حقوق بینالملل را بهطور یکپارچه پیوند دهد. لغو یا بازنگری در تعرفههای تنبیهی، تعمیق همکاریهای تجاری و فناوری در حوزههایی چون انرژیهای پاک و مواد معدنی حیاتی، تقویت حضور زیربنایی و دیجیتال، و نیز تثبیت تعهدات امنیتی به متحدانی چون فیلیپین و ویتنام، پایههای چنین رویکردیاند. افزون بر آن، پشتیبانی فعال از آسهآن بهعنوان نهاد مرکزی دیپلماسی منطقهای و تأکید بر نظم مبتنی بر قانون، ابزارهایی کلیدی برای مهار نفوذ فزاینده چین خواهند بود.
در منطقهای که اقتصاد و امنیت جداییناپذیرند، بیتوجهی به این پیوند بهمعنای ازدستدادن نهتنها آسیای جنوبشرقی، بلکه جایگاه جهانی آمریکا خواهد بود.
آیا نیاز به تهیه نسخه چاپی مجلات دارید؟
شما میتوانید با خرید اشتراک به نسخه چاپی مجلات ما دسترسی داشته باشید.
