قدرت نه یک موقعیت، بلکه میدان نبردی دائمی است.

۲۶ دسامبر، سالروز مائو تسه‌تونگ، بنیان‌گذار جمهوری خلق چین، تنها یادآور یک رهبر تاریخی نیست؛ بلکه فرصتی است برای بازخوانی درام پیچیدۀ قدرت در نظام‌های انقلابی؛ درامی که سرنوشت نسل‌های بعدی رهبران چین، از جمله خانوادۀ شی جین‌پینگ، را شکل داد. زندگی شی ژونگ‌شون و پسرش، آینه‌ای است از همان چرخه‌هایی که مائو در دهه‌های نخست انقلاب بنا نهاد: صعود، سقوط، تصفیه، بازگشت و بازسازی.

مائو با رهبری «پیاده‌روی طولانی» و پیروزی در جنگ داخلی، ساختاری سیاسی بنا کرد که در آن قدرت نه یک موقعیت، بلکه میدان نبردی دائمی بود. او باور داشت که انقلاب باید پیوسته ادامه یابد؛ همین نگاه، بعدها در انقلاب فرهنگی به اوج رسید؛ کارزاری که نه‌تنها دشمنان، بلکه بسیاری از یاران قدیمی او را نیز در کام خود فرو برد.

یکی از این یاران، شی ژونگ‌شون بود؛ در سال ۱۹۶۲، همین نظام انقلابی او را به جرم حمایت از روایتی «نامطلوب» از تاریخ حزب تصفیه کرد. این سقوط، آغازگر موجی از سرکوب شد که هزاران نفر را درگیر کرد. اینجا، درام قدرت در چین معنای واقعی خود را نشان می‌دهد. در نظام‌هایی که بر انقلاب بنا شده‌اند، قدرت می‌تواند در یک لحظه به ابزار مشروعیت‌بخشی تبدیل شود و در لحظه‌ای دیگر به سلاحی برای حذف.

انقلاب فرهنگی، این منطق را به زندگی پسرش، شی جین‌پینگ نوجوان، تحمیل کرد. او به عنوان «دشمن طبقاتی» تحقیر شد، شکنجه شد، و حتی مادرش برای حفظ جان خود مجبور شد در جمع شعار «مرگ بر شی جین‌پینگ» سر دهد. این تجربه‌ها، بخشی از همان میراث سیاسی بود که مائو بنا کرده بود.

اما همان‌طور که تاریخ چین نشان می‌دهد، بحران‌ها تنها ویران نمی‌کنند؛ گاهی بنیان‌های جدید می‌سازند. پس از مرگ مائو، حزب کمونیست با بازنگری در گذشته و آغاز اصلاحات اقتصادی، مسیر تازه‌ای گشود. شی ژونگ‌شون به قدرت بازگشت و در ایجاد اولین مناطق ویژۀ اقتصادی نقشی کلیدی ایفا کرد؛ اقدامی که بعدها موتور رشد چین شد. این بازگشت، نمادی از توانایی نظام‌های سیاسی برای بازسازی مشروعیت از دل بحران بود.

شی جین‌پینگ نیز، برخلاف بسیاری از هم‌نسلانش، تصمیم گرفت «سرخ‌تر از قرمز» بماند. او بارها برای عضویت در حزب درخواست داد و سرانجام پذیرفته شد. برای او، وفاداری به حزب نه از سر ساده‌لوحی، بلکه از درکی عمیق از همان حقیقتی بود که مائو در ذهن نسل انقلاب حک کرده بود. در چین انقلابی، قدرت تنها پناهگاه ممکن است.

امروز، در سالروز مائو، بازخوانی این تاریخ نشان می‌دهد که چگونه میراث او در زندگی سیاسی چین جاری است. داستان خانوادۀ شی، گواهی است بر اینکه کشورها می‌توانند از سخت‌ترین بحران‌ها برای ساختن انسجام، بازسازی قدرت و تعریف مسیر آینده استفاده کنند؛ اما این مسیر همیشه با هزینه‌های انسانی و سیاسی سنگینی همراه است. سالروز مائو، یادآور این واقعیت است که قدرت در نظام‌های انقلابی هرگز ثابت نیست؛ بلکه همچون رودخانه‌ای خروشان، نسل‌ها را با خود می‌برد، می‌سازد، می‌شکند و دوباره می‌سازد.