گزیده اخبار مالی و اقتصادی ایران و جهان

چشم انداز کلی هفته:

هفته منتهی به ۲۷ آبان باز هم هفتۀ مواد معدنی، هفتۀ فلزات و هفتۀ زنجیر‌های تأمین جهانی بود. در پشت هیاهوهای سیاسی تهدید نظامی آمریکای جنوبی و اخبار بالا و پایین‌شدن قیمت طلا، قراردادهای استراتژیک در حوزۀ معدن، باتری و عناصر حیاتی جریان داشت. کشمکش‌ها در به‌دست‌آوردن قدرت تعیین سرنوشت امور در زنجیره‌های تأمین مشهود بود و باز هم اخبار مربوط به چین و تأمین‌کنندگان منابع معدنی آن، در صدر قرار گرفت. ضلع دیگر جنگ اقتصادی جاری که همیشه مورد تأکید کرانه قرار داشته است، یعنی پول و سیاست‌های پولی نیز در اشکال مختلف جزو اخبار مهم بودند که نباید اجازه داد روندهای خاص در هیاهوی اخبارهای پرغبار گم شوند.

• اخبار بانک‌های مرکزی

• بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در هفتۀ گذشته بیش از همه به ادامۀ رسیدگی به وضعیت بانک‌های کشور به خصوص بانک ملل و آینده مشغول بود. تخصیص ارزش کالاهای اساسی، سیاست‌های پولی و مالی مقررشده در قانون و بررسی برخی گزارش عملکردهای تکلیفی از دیگر فعالیت‌های این بانک در اخبار آن بود.
• در بانک مرکزی آمریکا جریان عمده این هفته نیز همچنان بر محور دغدغه‌ها پیرامون نظارت‌ها بر بانک‌ها و جریان پول می‌گشت. به نظر می‌رسد یکی از سیاست‌های جدی ترامپ در حوزۀ پولی و بانکی، نظارت باشد. احتمال دارد او این موضوع را برای مدیریت تحولات بانکی‌ای که در نظر دارد در آینده انجام دهد، پیگیری می‌کند. همین روند را می‌توان در عملکرد بانک مرکزی روسیه نیز دید. البته آنچه در مورد روسیه عموماً گفته می‌شود مبارزه با فساد و مهار جریان پولی است. درحالی که بانک مرکزی روسیه از پیش از جنگ با اوکراین سیاست های بانکی خاصی را به مورد اجرا گذاشته است.
• بانک مرکزی جمهوری خلق چین نیز به سیاق چند هفته گذشته خود به‌شدت پیگیر توسعۀ سیاست‌های تسهیل در پرداخت و تسلط بر سیستم‌های پرداخت تجارت جهانی است. این هفته نیز رییس بانک مرکزی چین به سیچوان (مرکز توسعۀ مبادلات و بهینه‌سازی خدمات پرداخت در چین) سفر کرده بود.
• مهم‌ترین خبر بانک مرکزی انگلستان نیز مربوط به بخش سیاست‌های پولی بوده است. انتخاب مجدد مگان گرین به‌عنوان عضو خارجی کمیتۀ سیاست‌های پولی شاهد این ادعا است. او برای دور جدید کاری‌اش از سیاست‌های پولی جدیدی خبر داده است. اخباری که به‌زودی در انگلستان به صدر اخبار خواهند آمد. جالب است بدانید وی عضو ارشد موسسۀ واتسون، دانشگاه براون و همچنین در چتم هاوس است. او در مدرسۀ بازرگانی لندن تدریس می‌کند و به فدرال‌رزرو سانفرانسیسکو، بازسازی اقتصاد کلان و اکونوفکت مشاوره می‌دهد. او همچنین با شورای روابط خارجی و کمیته برتون‌وودز وابسته است. پیش از این، مگان اقتصاددان ارشد جهانی در کرول و در مدیریت دارایی جان هنکاک، عضو ارشد مدرسه کندی هاروارد و ستون‌نویس فایننشال تایمز بود. او در کمیتۀ مشورتی بین‌المللی بورس اوراق بهادار هنگ‌کنگ خدمت کرده است. او دارای مدرک لیسانس اقتصاد سیاسی از دانشگاه پرینستون و مدرک کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل از دانشگاه آکسفورد (کالج نافیلد) است.
• در بانک مرکزی اتحادیه اروپا نیز این هفته اخبار سیاست‌های پولی مالی داغ بود. این بانک اعلام کرد من‌بعد بولتن ویژه‌ای در مورد سیاست‌های پولی و اقتصادی منتشر خواهد کرد تا تمرکز بر این حوزه را افزایش دهد. یوروی دیجیتال و بررسی چارچوب جدید کنترل ریسک برای عملیات پولی نیز در صدر اخبار این بانک قرار داشتند.

• اخبار مرتبط با بازارهای کالایی و حوزه انرژی

• آژانس دولتی کبالت در جمهوری دموکراتیک کنگو اولین ۱۰۰۰ تن کبالتِ دستی قابل ردیابی خود را تولید کرده است، گامی کلیدی در رسمی‌سازی این بخش در کشوری که بخش عمده‌ای از فلز باتری جهان را تأمین می‌کند. کنگو حدود ۷۲ درصد از ذخایر کبالت جهان را در اختیار دارد و بیش از ۷۴ درصد از عرضه را به خود اختصاص داده است که بخش عمده‌ای از آن از معادن غیررسمی دستی تأمین می‌شود.
• صادرات مس چین در سال ۲۰۲۵ به سرعت در حال ثبت رکورد است و محموله‌های اکتبر برای سومین‌بار از ۱۰۰۰۰۰ تن فراتر خواهد رفت، زیرا افزایش عرضۀ داخلی و افزایش قیمت‌های خارجی باعث خروج این فلز می‌شود. چین بزرگترین مصرف‌کنندۀ مس در جهان و واردکنندۀ خالص این فلز قرمز مورد استفاده در خطوط برق، ساخت و ساز و تولید است.
• داده‌های گمرکی منتشرشده از ماه اکتبر نشان می‌دهد چین ۱۰.۴ درصد بیش از سال گذشته آلومینیوم وارد کرده است. نکته حائز اهمیت این گزارش که توسط Commodity3 منتشر شده است، این است که نخست؛ بخشی از این رشد به محصولات زنجیرۀ میانی آلومینیوم مربوط بوده است و این یعنی چین فرصت‌هایی برای سرمایه‌گذاران محصولات میان‌ردۀ زنجیره آلومینیوم دارد؛ برخلاف گذشته که سهم واردات خام آن بیشتر بوده است. و نکته دوم اینکه به گمانه‌زنی‌ها در حاشیۀ بازار مبنی براینکه آیا واقعاً رشد صنعتی چین این حجم از واردات را ایجاب کرده است یا چین در حال ذخیره‌کردن فلزات برای روزهای جنگ و مقابله با اختلال در زنجیره‌های تأمین است، دامن زد. پیشتر دربارۀ مس و طلا هم چنین احتمالاتی داده شده بود.
• طبق گزارش Fastmarket در ۱۶نوامبر، عرضۀ جهانی عنصر خاکی کمیاب ایتریوم به دلیل محدودیت‌های صادراتی چین رو به کاهش است و این امر باعث نگرانی از کمبود و افزایش هزینه‌هایی شده است که می‌تواند به تولید هوافضا، انرژی و نیمه‌هادی‌ها آسیب برساند. چین، منبع اصلی این عنصر مورد استفاده در آلیاژهای تخصصی موجود در موتورها و همچنین پوشش‌های محافظ در برابر دمای بالا، در ماه آوریل در تلافی تعرفه‌های ایالات متحده، صادرات خود را به همراه شش عنصر خاکی کمیاب دیگر محدود کرد. یکی از تمرکزهای اخباری و تحلیلی کرانه بر اختلال‌های زنجیره ارزش و زنجیره تأمین بوده است و بارها نشان داده است که چگونه زنجیره‌های تأمین در جهان در حال تجربه‌کردن اختلال‌های طبیعی، فنی و سیاسی هستند.
• مالیات بر محصولات کربن‌زا در حال اثر بر بازارهای فلزات و قیمت محصولات در بازارهای منطقه‌ای هستند. این موضوع برای اروپا نگرانی‌هایی را نیز دربردارد اما به خاطر اهمیت مسئلۀ کربن‌زدایی، این برنامه را پیگیری می‌کند. در نمونه اخیر در اینهفته،واردکنندگان آلومینیوم اروپایی پس از قطعی برق در یک کارخانۀ ذوب کلیدی در ایسلند و قبل از اجرای مالیات جدید کربن، برای تأمین این فلز در رقابت هستند و این امر باعث شده است که حق بیمه به بالاترین حد خود در ۹ ماه گذشته برسد. حق بیمۀ پرداخت‌شده از عوارض آلومینیوم اروپا، که خریداران در بازار فیزیکی بیش از قیمت بورس فلزات لندن برای پوشش مالیات، حمل و نقل و هزینه‌های جابه‌جایی پرداخت می‌کنند، در حال حاضر ۳۲۴ دلار در هر تن است. این رقم در ۳ نوامبر به ۳۳۰ دلار رسید که بالاترین میزان از اواخر ژانویه است.
• ING Think گزارش داد که افزایش صادرات گاز LNGآمریکا در ماه جاری نشان از ارادۀ این کشور برای فتح بازارهای اروپا است. LNG به یکی از منابع جدی انرژی در دهه آینده مشهور شده است. حتی کشورهای عربستان و امارات نیز چشم اندازهایی برای توسعۀ تولید این گاز تدارک دیده‌اند.

• اخبار بازار سرمایه، سهام، کریپتو و ارزها
• طبق خبر منتشر شده در یاهو فاینانس شاخص داوجونز در اینهفته ۳۱۴ واحد سقوط کرد. رویترز گزارش داد که وضعیت بازار سهام آمریکا به‌خصوص در شاخص‌های صنعتی به‌شدت نوسان پیدا کرده است. این نوسان ناشی از روند بازاری نیست و در واکنش به مسائل بسیار متعددی در هفتۀ گذشته رخ داده است. از برخی اخبار سیاسی تا مباحث مربوط به شاخص ترس و طمع سرمایه‌گذاران بخش فناوری در آمریکا. نمودار زیر نوسان ۴ روز اخیر مهم‌ترین شاخص‌های بازار سهام آمریکا در حوزه صنعت را نشان می‌دهد.

• در بورس تهران در هفته منتهی به ۲۷ آبان، شاخص‌های فلزات، خروج پول حقیقی بیشتری را ثبت کردند و در عوض حرکت پول به‌سمت شاخص‌های کانی فلزی و سیمان بود. خودروسازان هم از جهت سرمایه‌گذاری، هفته خوبی نداشتند و خروج پول حقیقی در آن‌ها بالا بود. از جهت ارزش معاملات همچنان فلزات و کانی‌های فلزی در صدر بودند و نمادهای شیمیایی هم خود را به ردۀ سوم رساندند.
• Cryptonews گزارش داد که کاهش ارزش بیت‌کوین در این هفته نیز بازار ارزهای دیجیتال را به‌سمت چرخش سرمایه در این بازار نزدیک کرده است. این اتفاق در پی توییت چند هفته پیش ترامپ در جنگ با چین آغاز شد و گمانه‌زنی‌ها دربارۀ تحولات فناورانه تا تحولات سرمایه‌گذاری در این بازار را به‌شدت داغ کرده است.
• گروه G10 در صحبت‌های اخیر خود اعلام کرده است که روند نزولی دلار در میان‌مدت در حال شکل‌گیری است و در این باره اخطار داده است.
• طبق اعلام فارکس؛ پیامدهای جنگ تجاری جهانی به‌طور گسترده برای ارزهای نوظهور و ارزهای مرتبط با کالا منفی است. ارزهای ذخیرۀ نقدی که توسط مازادهای بزرگ پشتیبانی می‌شوند، احتمالاً عملکرد بهتری خواهند داشت و اکنون شاهد ضعف مستقل دلار هستیم زیرا حق بیمه ریسک برای دارایی‌های ایالات متحده مطالبه می‌شود.

• اخبارائتلاف‌های اقتصادی و همکاری‌های متقابل
• بانک سرمایه‌گذاری اتحادیه اروپا در ۱۸ نوامبر اعلام کرد با دولت استرالیا معاهدۀ جدیدی در زمینۀ تعمیق همکاری در حوزۀ مواد اولیۀ حیاتی برای کاهش وابستگی اروپا به چین، منعقد کرده‌ است. به استثنای ژاپن، کشورهای گروه هفت و اتحادیه اروپا برای طیف وسیعی از مواد از آهنرباهای خاکی کمیاب گرفته تا فلزات باتری، به‌شدت یا منحصراً به چین وابسته هستند.
• طبق گزارش رویترز در ۱۷نوامبر شرکت معدنی باریک کانادا به دو شرکت جداگانه تقسیم شده است و هیئت‌مدیرۀ جدید اعلام کرده‌اند این دو شرکت با هدف تمرکز بر معادن آمریکای شمالی و دیگری برای تمرکز در زمینه عقد قرارداد با کشورهای آفریقایی تقسیم کار کرده‌اند. کانادا یکی از مناطقی است که ایالات متحده برای به‌چنگ‌آوردن معادنش با آن دچار تنش شده است.

• اخبار تعرفه و تحریم
• رویترز گزارش داد که کار دیوان عالی آمریکا در مورد تعرفه‌های ترامپ آغاز شده است اما او مصمم است که حکم دادگاه هرچه باشد، تعرفه‌ها را ادامه دهد.
• فارکس گزارش داد احتمال دارد گام بعدی تعرفه‌ها و تحریم‌های ترامپ در حوزۀ بانک‌های مرکزی باشد. همچنین این منبع گزارشی را منتشر کرده است که مدعی است ترامپ همواره به دنبال دلار کم ارزش‌تر بوده است.
• ING Think نیز به نقل از برخی منابع آمریکایی اعلام کرد که تعرفه بعدی بر روی عناصر نادر خاکی خواهد بود و کشورهای خاصی را مورد هدف قرار خواهد داد.